काठमाडौं । Copernicus Climate Change Service र विश्व मौसम संगठन (WMO) का अनुसार जुलाई २०२५ मा विश्वको औसत सतही तापक्रम १६.९५ डिग्री सेल्सियस पुगेको छ, जुन अहिलेसम्म कै उच्च रेकर्ड हो। यो सन् २०१९ को जुलाईको भन्दा ०.३२°C बढी हो, जुन अघिल्लो कीर्तिमान थियो। यसले मानव निर्मित जलवायु परिवर्तनको प्रभाव स्पष्ट देखाएको विज्ञहरू बताउँछन्।
पृथ्वीको जलवायु इतिहास अध्ययन गर्ने वैज्ञानिकहरूले बताएअनुसार जुलाई २०२५ को तापमान सम्भावित रूपमा अन्तिम हिमयुग पछिको समयदेखि कै उच्च हो। विभिन्न पुरातात्विक प्रमाण, आइस कोर डाटा, र रिंग विश्लेषणहरूले यो पुष्टि गर्छ कि यस्तो तापक्रम लाखौं वर्षको चक्रमा दुर्लभ हुन्छ।
मानवले जलाउने पेट्रोलियम, डिजेल, कोइला आदिबाट उत्सर्जन हुने कार्बन डाइअक्साइड र मिथेनजस्ता ग्यासहरूले वायुमण्डललाई तातो राख्ने प्रभाव पार्छन्। यिनै ग्यासहरूको मात्रा बढ्दै जाँदा पृथ्वीको तापक्रम वर्षेनी उच्च हुँदै गइरहेको छ। अन्तर्राष्ट्रिय जलवायु संस्थाहरूले यसलाई “मानवजन्य जलवायु आपतकाल” भनेर चेतावनी दिइसकेका छन्।
युरोप, अमेरिका, भारत, चीन लगायतका देशमा अत्यधिक गर्मीका कारण हजारौं मानिसलाई अस्पताल भर्ना गरिनु परेको छ। डिहाइड्रेशन, हीट स्ट्रोक, दम र हृदयसम्बन्धी समस्यामा वृद्धिले सार्वजनिक स्वास्थ्य प्रणालीमा दबाब बढाएको छ। डब्लुएचओले समेत तापमान वृद्धिका कारण मानव स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पर्ने चेतावनी दिएको छ।
उत्तरी अटलान्टिक महासागरको तापमान सामान्यभन्दा १ डिग्री सेल्सियस बढी मापन गरिएको छ। अंटार्कटिक क्षेत्रमा समुद्री बरफको सतह ऐतिहासिक न्यूनतम स्तरमा झरेको छ। यसले समुद्री जलस्तर बढ्ने, चराचुरुङ्गी र समुद्री जीवजन्तुको आवास नष्ट हुने तथा समुद्री आँधीबेहरी बढ्ने खतरा ल्याएको छ।
जुलाई २०२५ को तातोपनले जलवायु परिवर्तनको खतरालाई झनै तीव्र बनाएको छ। पेरिस सम्झौताअनुसार तापमान वृद्धिलाई १.५ डिग्रीभित्र सीमित राख्न अब तत्काल ठूला कदमहरू चाल्नुपर्ने विज्ञहरूको सुझाव छ। नवीकरणीय ऊर्जा प्रयोग, फोसिल इन्धनको विस्थापन, र हरित विकास नीतिहरू कार्यान्वयन गर्न विश्वस्तरबाट दबाब बढ्दो छ।
